Küratör Ulya Soley’den “Ortak Duygular” İçin Okuma Önerileri

Müzeler, yalnızca eserleri saklayan mekânlar değil; duyguların, düşüncelerin ve karşılaşmaların yankılandığı ortak alanlardır.

Pera Müzesi’ndeki Ortak Duygular sergisi de tam bu noktada, sanatın izleyiciyle kurduğu ilişkiyi duyguların bulaşıcı gücü üzerinden yeniden düşünmeye çağırıyor. Koleksiyon politikalarından temsil biçimlerine, kurumların özen kavramını nasıl taşıdığına kadar uzanan bu tartışma alanı, duyguların yalnızca kişisel değil, toplumsal bir organizasyon biçimi olduğunu da hatırlatıyor.

Serginin küratörü Ulya Soley’in bu liste için derlediği kitaplar, serginin tartıştığı temaları farklı açılardan genişletiyor: Sara Ahmed ve Sianne Ngai’nin duyguların politik ve estetik boyutlarına getirdiği yorumlar; Boris Groys’un koleksiyonların felsefi mantığını çözümleyen metinleri; Karen Archey’nin kurumsal yapılar dışında sanatın var olma biçimlerine dair analizleri; ya da Wolfgang Tillmans, Ed Atkins ve David Hockney gibi sergide yer alan sanatçıların üretimlerine paralel okumalar… Her biri, Ortak Duygular’ın işaret ettiği gibi, “duygular dünyayı nasıl organize eder?” sorusuna yeni yanıtlar arıyor.

Bu seçki, sergiyle birlikte düşünüldüğünde, izleyiciyi hem müze duvarlarının dışına hem de duyguların paylaşıldığı görünmez alanlara doğru yönlendiriyor. Sergiyi Pera Müzesi’nde 18 Ocak 2026’ya kadar ziyaret edebilirsiniz.

Sara Ahmed, Duyguların Kültürel Politikası

çev. Sultan Komut (İstanbul: Sel Yayıncılık, 2025)

Sara Ahmed, Duyguların Kültürel Politikası’nda duyguların bireysel birer deneyim olmanın ötesinde, toplumsal ilişkiler ve kültürel yapılar tarafından şekillendiğini gösteriyor. Kitap, öfke, korku, sevgi ve nefreti sadece bireyler arasında değil, kolektif biçimde nasıl yönettiğimizi ve bu duyguların politik anlamlarını inceliyor. Ahmed, “duygular dünyayı nasıl organize eder?” sorusunu tartışarak, gündelik yaşamın ve sosyal bağların görünmeyen mekanizmalarını ortaya çıkarıyor.

Konstantinos Kavafis, Bütün Şiirleri

çev. Herkül Millas ve Özdemir İnce (İstanbul: Sia Kitap, 2021)

Ortak Duygular sergisinde yer alan sanatçılardan David Hockney, 1963 yılında Mısır’a yaptığı seyahat sırasında Kahire, Luksor ve İskenderiye’yi ziyaret eder. İskenderiye doğumlu Yunan şair Konstantinos Kavafis’in 1910’lu yıllarda yazdığı şiirlerden etkilenen sanatçı, onlardan esinle bir gravür serisi üretir. Hockney’nin bu serisini sergide görmek mümkün, ilham veren şiirler ise bu kitapta Herkül Millas ve Özdemir İnce’nin çevirisiyle yer alıyor. Kavafis, sade bir dil ve derin bir içsellikle, okuyucuya hem kişisel hem de evrensel duyguların izini sürme imkânı sunuyor

Karen Archey, After Institutions

(Berlin: Floating Opera Press, 2022) 

Public Knowledge Books

Karen Archey, sanatın geleneksel müze ve galeri gibi kurumsal çerçeveler dışında nasıl var olabileceğini inceliyor. Kitap, dijitalleşme, kolektif üretim pratikleri ve alternatif sanat mekânları üzerinden, sanatın izleyiciyle ve toplumla kurduğu yeni ilişkileri araştırıyor. Archey, sanatın kurumsal bağlamlarla sınırlı olmadığını ve sürekli evrildiğini tartışıyor.

Boris Groys, Logic of the Collection

(Londra: Sternberg Press, 2021)

Groys, bu kitapta derlenen makalelerinde sanat eserlerinin koleksiyon içinde nasıl anlam kazandığını ve değer yarattığını inceliyor. Koleksiyonlar, sadece nesneleri bir araya getirmek değil; aynı zamanda sanatın tarihini yeniden yazmak ve toplumsal anlam üretmek için birer araca dönüşüyor. Groys, koleksiyonculuğu hem estetik hem de felsefi bir süreç olarak ele alıyor, sanatın toplumsal hafızadaki yerini sorguluyor. Kitaba başlığını veren makalenin Türkçe çevirisi ise Ortak Duygular sergisinin kataloğunda okuyucularla buluşuyor. 

Kataloğu satın almak için tıklayın!

Annebella Pollen, Art Without Frontiers

(Londra: Art Books Publishing, 2023)

Annebella Pollen, British Council Koleksiyonu’nun tarihini, nasıl şekillendiğini ve bugün hangi alanlarda devamlılığını sağladığını ele alıyor. Kitap, sanatın küreselleşme ve kültürlerarası etkileşimlerle nasıl dönüştüğünü, kolekiyondaki sanatçıların farklı coğrafyalardaki politik ve kültürel bağlamlarla kurduğu ilişkileri gösteriyor. 

Pera Müzesi, Ortak Duygular sergisi kapsamında 13 Kasım 2025’de yazar ve akademisyen Annebella Pollen’ı ağırladı. Pollen konuşmasında kitabından yola çıkarak British Council Koleksiyonu’nun tarihine ve koleksiyonun serginin kavramsal çerçevesiyle kurduğu ilişkilere odaklandı.

Ayrıntılı bilgi için tıklayın!

Ed Atkins, A Seer Reader

(Londra: Serpentine Sackler Gallery, 2014)

Ortak Duygular sergisinde The Trick Brain [Zihnin Oyunu] başlıklı video çalışması yer alan sanatçı Ed Atkins’in çalışmaları, dijital çağda beden ve duygu deneyimlerine odaklanıyor. Kitap, video, görsel ve yazılı metinleri bir araya getirerek günümüzün estetik ve felsefi eğilimlerini araştırıyor. Atkins, bu kitabında teknoloji, kimlik ve duygusal deneyimlerin kesişim noktalarını ele alarak, izleyiciye hem rahatsız edici hem de düşündürücü bir okuma sunuyor.

Wolfgang Tillmans, Concorde

(Köln: Walther König, 1997)

Sergide Concorde Izgara Dizimi başlıklı fotoğraf serisiyle yer alan Wolfgang Tillmans’ın bu kitabı seriye odaklanarak 1990’larda sanatçının Heathrow Havalimanı pisti ve civarındaki demiryolu, otopark, banliyö manzaralarında kaydettiği Concorde fotoğraflarını bir araya getiriyor. 

2000 yılında İngiltere’nin en prestijli ödüllerinden Turner Prize’a layık görülen Tillmans’ın çalışmalarında gündelik hayat ve soyut manzaralar deneysel tekniklerle fotoğraflanıyor. Sanatçı bu seriye dair şöyle diyor: “Seçilmiş azınlık için Concorde’la uçmak göz alıcı ama sıkışık ve biraz sıkıcı bir rutin iken, onu iniş ve kalkış yaparken havada izlemek tuhaf ve ücretsiz bir gösteri; süper modern bir anakronizm ve teknoloji yoluyla zaman ve mesafenin üstesinden gelme arzusunun bir görüntüsü.” 

Sianne Ngai, Ugly Feelings

(Cambridge: Harvard University Press, 2005)

Sianne Ngai, duygu kuramı, estetik ve kültürel eleştiri alanlarında çalışan bir kuramcı ve edebiyat araştırmacısı. Kitapta “çirkin” veya olumsuz olarak tanımlanan duyguların sadece bireysel değil, kültürel ve politik bağlamlarla nasıl ilişkili olduğunu gösteriyor. Ngai, duyguların estetik, sosyal ve politik hayatı şekillendirmedeki rolünü ortaya koyarak, okuyucuya gündelik yaşamda sıklıkla göz ardı edilen psikolojik ve toplumsal dinamikleri fark ettiriyor.